Page 2

Ο τομέας της ενεργειακής συνεργασίας είναι ένας πολύ σημαντικός τομέας στις ελληνορωσικές σχέσεις, ανέφερε ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας σε συνέντευξή του στον δημοσιογράφο Mikhail Gusman για την εκπομπή «Formula of Power» υπογραμμίζοντας πως «στρατηγική μας επιλογή είναι η Ελλάδα να γίνει ένας ενεργειακός και διαμετακομιστικός κόμβος και όλα αυτά θα είναι στο επίκεντρο των συζητήσεών μας με τον πρόεδρο Πούτιν».

Η Ελλάδα και άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να προχωρήσουν στη συνεργασία με τη ρωσική ομοσπονδία και για τη μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, μέσω του Turkish Stream, όπου από την αρχή εμείς είχαμε την έμπνευση ότι θα πρέπει να γίνει και European Stream, όχι μόνο Turkish Stream, ανέφερε ο πρωθυπουργός επισημαίνοντας ότι η Ρωσία είναι μία πολύ σημαντική χώρα, η οποία το τελευταίο διάστημα έχει αναβαθμίσει τον ρόλο της, από τη Μεσόγειο, τη Λιβύη, τη Συρία, τη Μέση Ανατολή ως το Αφγανιστάν και ως εκ τούτου δεν μπορεί κανείς να μην τη λαμβάνει σοβαρά υπόψη του. «Δεν μπορεί κανείς να μη συζητάει μαζί της. Και πιστεύω σταθερά ότι μέσα από τον διάλογο, τη συζήτηση και τον αλληλοσεβασμό μπορούμε να οικοδομήσουμε μια ενιαία αρχιτεκτονική ασφάλειας στην περιοχή μας».

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι πέρασε την κρίση, και βγαίνει πιο δυνατή από αυτήν. «Έχει ανακτήσει έναν πολύ ουσιαστικό, ηγετικό θα έλεγα, ρόλο στα Βαλκάνια, ως χώρα που παίζει ρόλο σταθεροποιητικό. Είχαμε μια πάρα πολύ σημαντική συμφωνία με τους βόρειους γείτονές μας. Μια συμφωνία που αφορά την προοπτική της συνεργασίας και της ειρήνης στην περιοχή. Επίσης, ένα σημαντικό βήμα αναμένουμε να γίνει σε ό,τι αφορά τον διάλογο με την Τουρκία, αλλά και τη σταθερή προσπάθεια για την επίλυση του Κυπριακού, σε μία δίκαιη και βιώσιμη βάση. Και επίλυση του Κυπριακού, σε μία δίκαιη και βιώσιμη βάση, σημαίνει ότι θα πρέπει να αντιληφθούμε ότι το νησί θα πρέπει να επανενωθεί, σημαίνει ότι δεν μπορεί να υπάρχουν στο νησί κατοχικά στρατεύματα, ούτε αναχρονιστικά μοντέλα εγγυήσεων τρίτων χωρών. Και θεωρώ ότι στο ζήτημα αυτό η Ρωσία κρατά διαχρονικά μία πολύ θετική στάση, έναν θετικό ρόλο.

Αλλά, βεβαίως, κρίσιμο ζήτημα για την εξωτερική μας πολιτική είναι και η συνεργασία, ο διάλογος για τη νοτιοανατολική Μεσόγειο, για τη διασφάλιση των ενεργειακών πηγών, αλλά και την ασφαλή μεταφορά των ενεργειακών πηγών από τη νοτιοανατολική Μεσόγειο προς την Ευρώπη. Αυτοί, είναι οι κρίσιμοι άξονες που μας απασχολούν σε ό,τι αφορά την εξωτερική πολιτική και με πολύ μεγάλη χαρά θα έχω την ευκαιρία να τους συζητήσω με τον πρόεδρο Πούτιν » τόνισε ο πρωθυπουργός.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Με στόχο την πλήρη αποκατάσταση των πατροπαράδοτα καλών σχέσεων Ελλάδας – Ρωσίας που δοκιμάστηκαν το καλοκαίρι, ο Αλέξης Τσίπρας μεταβαίνει σήμερα το απόγευμα στη Μόσχα. Την Παρασκευή το μεσημέρι ο πρωθυπουργός θα έχει κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον Ρώσο Πρόεδρο στο Κρεμλίνο, ενώ θα ακολουθήσει γεύμα εργασίας. Έπειτα από την υπογραφή διμερών συμφωνιών -οι οποίες θα έχουν προετοιμαστεί από σήμερα στη Μεικτή Διυπουργική Επιτροπή-, Αλ. Τσίπρας και Βλ. Πούτιν θα παραθέσουν κοινή συνέντευξη Τύπου.

Πριν από το τετ-α-τετ στο Κρεμλίνο με τον Ρώσο Πρόεδρο, ο Αλ. Τσίπρας θα έχει ωριαία συνάντηση με τον πρωθυπουργό Ντ. Μεντβέντεφ. Σύμφωνα με την προαναγγελία της συνάντησης εκ μέρους της ρωσικής κυβέρνησης, στο ραντεβού, που θα πραγματοποιηθεί στην πρωθυπουργική εξοχική κατοικία, θα συζητηθούν η κατάσταση και οι προοπτικές της ελληνορωσικής εμπορικής και οικονομικής συνεργασίας, καθώς και η υλοποίηση κοινών έργων στον ενεργειακό και βιομηχανικό τομέα, στους τομείς των υποδομών-μεταφορών, υψηλής τεχνολογίας κ.ά. Το πρόγραμμα της επίσημης επίσκεψης του Αλ. Τσίπρα ξεκινά νωρίς το πρωί με την κατάθεση στεφάνου από τον Έλληνα πρωθυπουργό στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη στον Κήπο Αλεξάνδρου.

Ενόψει των υψηλών επαφών του πρωθυπουργού, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Γ. Κατρούγκαλος βρίσκεται ήδη από χθες στη Μόσχα, όπου σήμερα θα συμπροεδρεύσει, από κοινού με τον υπουργό Μεταφορών της Ρωσίας, στην 11η Μεικτή Διυπουργκή Επιτροπή (ΜΔΕ) Οικονομικής, Βιομηχανικής, Τεχνολογικής και Επιστημονικής Συνεργασίας Ελλάδας – Ρωσίας. Οι εργασίες της 11ης ΜΔΕ αποσκοπούν στην προώθηση των δράσεων της διμερούς συνεργασίας στους ανωτέρω τομείς και στον σχεδιασμό και στην προώθηση συναφών μελλοντικών δράσεων. Στο πλαίσιο αυτό, οι δύο πλευρές θα εστιάσουν και στην προετοιμασία της υπογραφής σειράς συμφωνιών που θα πραγματοποιηθεί στις 7 Δεκεμβρίου παρουσία του Αλ. Τσίπρα και του Βλ. Πούτιν.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός και ο Ρώσος Πρόεδρος «θα θίξουν διάφορα πολιτικά ζητήματα», με τον Γ. Κατρούγκαλο να επισημαίνει σε συνέντευξή του στη ρωσική εφημερίδα «Παρλαμέντσκαγια Γκαζέτα» πως όταν συναντώνται δύο ηγέτες, η συζήτηση αφορά μεταξύ άλλων και τη γεωπολιτική διάσταση. «Κύρια έμφαση θα δοθεί στις προοπτικές εμβάθυνσης της οικονομικής συνεργασίας, καθώς και στους τρόπους ενίσχυσης της διμερούς συνεργασίας στον τομέα αυτό» είπε ο Γ. Κατρούγκαλος. Η προσέλκυση επενδύσεων από φιλικές χώρες, όπως η Ρωσία, είναι ένας τομέας που ενδιαφέρει την Αθήνα. «Δεδομένης της γεωπολιτικής θέσης της Ελλάδας, θέλουμε να γίνουμε ένα είδος γέφυρας μεταξύ διαφορετικών ηπείρων και χωρών» τόνισε, παραπέμποντας στον υλοποίηση του δυναμικού της χώρας ως κέντρο μεταφορών και logistics.

«Η Ελλάδα στοχεύει επίσης να καταστεί ενεργειακός κόμβος. Έτσι, το έργο του αγωγού φυσικού αερίου TAP βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωσή του, ενώ στα σχέδια μας είναι η υλοποίηση μιας σειράς έργων διασύνδεσης με τις βαλκανικές χώρες» σημείωσε. Στο δε ερώτημα αν ενδιαφέρεται η Ελλάδα για την επέκταση του αγωγού φυσικού αερίου TurkStream μέσω της επικράτειάς της, ο ΑΝΥΠΕΞ ανέφερε ότι η επιθυμία της χώρας μας να καταστεί ενεργειακός κόμβος δεν αποκλείει τις παραδόσεις ρωσικής ενέργειας, προσθέτοντας ωστόσο ότι «αν επιλυθούν όλα τα υφιστάμενα νομικά κωλύματα από την άποψη του ευρωπαϊκού δικαίου, τότε η Αθήνα φυσικά θα ενδιαφερόταν να διαπραγματευτεί με τη Ρωσία για το θέμα αυτό».

Μεταξύ Τσίπρα – Πούτιν θα συζητηθεί και η ενίσχυση των πολιτιστικών δεσμών και των επαφών μεταξύ των λαών των δύο χωρών, με την υπό εξέταση σκέψη το επόμενο έτος να είναι έτος της ρωσικής γλώσσας στην Ελλάδα και της ελληνικής γλώσσας στη Ρωσία αντιστοίχως.

Στο ερώτημα πώς η Αθήνα μπορεί να συμβάλει στην ομαλοποίηση των σχέσεων Ε.Ε. – Ρωσίας, ο Γ. Κατρούγκαλος είπε ότι «είναι αδύνατο να φανταστεί κανείς ένα ευρωπαϊκό σύστημα ασφαλείας χωρίς τη Ρωσική Ομοσπονδία». Τόνισε ότι «η Αθήνα στηρίζεται στο γεγονός ότι η βάση των διεθνών σχέσεων είναι ο σεβασμός του διεθνούς δικαίου» και ότι ταυτόχρονα, στο πλαίσιο της Ε.Ε., κατά τη συζήτηση θεμάτων που αφορούν τις σχέσεις μεταξύ Βρυξελλών και Μόσχας, υπογραμμίζει ότι οι υπάρχουσες αντιφάσεις πρέπει να επιλύονται μόνο μέσω διαλόγου.

«Ναι, η Ελλάδα δεν εμπόδισε την επιβολή των κυρώσεων της Ε.Ε. κατά της Ρωσίας, διότι είναι σαφές ότι αυτό δεν θα ήταν το καλύτερο βήμα. Ωστόσο, προσπαθούμε συνεχώς να στέλνουμε ένα μήνυμα σχετικά με την ανάγκη για εποικοδομητικό διάλογο με τη Ρωσία» είπε.

ΜΟΣΧΑ, ΝΙΚΟΣ ΛΙΟΝΑΚΗΣ

Η Μόσχα θα πρέπει να λάβει μέτρα σε περίπτωση αμερικανικής στρατιωτικής συγκέντρωσης στην Κύπρο, δήλωσε η Εκπρόσωπος Τύπου του Ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα. Οι πληροφορίες προέρχονται από διάφορες πηγές σχετικά με ενέργειες της Ουάσινγκτον να διασφαλίσει τη δυνατότητα συγκέντρωσης της στρατιωτικής παρουσίας της στην Κύπρο για την αντιμετώπιση “της αυξανόμενης ρωσικής επιρροής στην περιοχή υπό το φως της επιτυχούς επιχείρησης της ρωσικής αεροπορίας στη Συρία“, είπε η κ. Ζαχάροβα.

Πρόσθεσε ότι “η περαιτέρω στρατιωτικοποίηση του νησιού και η εμπλοκή του στην εφαρμογή σχεδίων των Αμερικανικών και του ΝΑΤΟ θα έχει αναπόφευκτα επικίνδυνες και αποσταθεροποιητικές συνέπειες για την ίδια την Κύπρο“.

Η Μόσχα δεν μπορεί παρά να λάβει υπόψη το αντιρωσικό υπόβαθρο αυτών των σχεδιασμών, είπε, σημειώνοντας ότι η Ρωσία θα πρέπει να λάβει μέτρα αντίδρασης σε περίπτωση εφαρμογής τους, όπως μεταδίδει το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων ΤΑSS.

Πηγή: ΚΥΠΕ

Εβδομάδα «γεμάτη» Ελλάδα στη Ρωσία η τωρινή, που ολοκληρώνεται με την επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα, τις συνομιλίες με τη ρωσική ηγεσία, και προσωπικά με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Η επίσκεψη του έλληνα πρωθυπουργού έχει «ιδιαίτερο χαρακτήρα καθώς προσβλέπει να κλείσει μια ταραγμένη περίοδο στην ανάπτυξη των διμερών σχέσεων», όπως τονίζει σε ειδική ανακοίνωση ο βοηθός του ρώσου προέδρου για διεθνή θέματα, Γιούρι Ουσακόφ.

Αγγίζει και άλλα ενδιαφέροντα θέματα ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, όπως π.χ. για τη «θλιβερή», όπως την χαρακτηρίζει ακύρωση των εκδηλώσεων που είχαν προγραμματιστεί για τα 25χρονα της υπογραφής Συμφωνίας φιλίας και συνεργασίας, αλλά και τα 190 χρόνια από τη σύναψη διπλωματικών σχέσεων των δυο χωρών. Και, φυσικά, θυμίζει και τη ματαίωση της προγραμματισμένης επίσκεψης του ρώσου ΥΠΕΞ, Λαβρόφ, στο φόντο αυτών των εκδηλώσεων.

Την περίοδο που συνέβαιναν όλα αυτά τα «θεάρεστα» κωμικοτραγικά γεγονότα ανάμεσα σε δυο ιδιαίτερα φιλικές χώρες, είχαμε γράψει από αυτή τη στήλη ωρισμένα πράγματα, με περισσή προσοχή ακριβώς για να μη γίνει μεγαλύτερη ζημιά από εκείνη που ήδη είχε δρομολογηθεί και της οποίας αφετηρία δεν ήταν η Μόσχα! Τώρα έρχεται ο καθ’ ύλιν αρμόδιος παράγοντας της ρωσικής ηγεσίας για να θυμίσει τα τεκταινόμενα, ουσιαστικά δείχνοντας ότι «έχουσι γνώση οι φύλακες…».

Ταυτόχρονα, να κάνει το επόμενο βήμα που είναι και το πιο σημαντικό, κατά την εκτίμησή μου, και να δηλώσει ότι «…οι δυο πλευρές επέδειξαν σοφία και αποφάσισαν να γίνει η επίσκεψη του πρωθυπουργού Τσίπρα θέτοντας έτσι ένα τέλος σε αυτή τη μη χαρακτηριστική, για τις σχέσεις μας, περίοδο…». Ως επιβεβαίωση των λεγόμενων από τον αξιωματούχο του Κρεμλίνου έρχονται τα λόγια του ειδικού συμβούλου του Έλληνα πρωθυπουργού, του Δημήτρη Βελάνη, και η αναγνώριση ότι «…υπήρξαν κάποιες κακές στιγμές φέτος. Υπήρξαν ακρότητες στις διπλωματικές σχέσεις, ήταν ένα λάθος που οδήγησε σε μια προσωρινή παρεξήγηση».

Να θεωρηθούν ως «συντονισμός» οι δηλώσεις των αξιωματούχων των δυο ηγεσιών; Πολύ πιθανό, λογικό και χρήσιμο. Πράγμα που μπορεί να σημαίνει ότι οι δυο ηγέτες θα αφιερωθούν στη μεταξύ τους συζήτηση σε πιο ουσιαστικά θέματα, δηλαδή σε πράγματα που θα μπορούσαν να αποδώσουν ωφέλη για τις οικονομίες των δυο πλευρών. Και είναι σαφές για τον καθένα ότι τη μεγαλύτερη ανάγκη οικονομικών «ενέσεων» έχει η ελληνική οικονομία που επιδιώκει να ορθοπατήσει! Υπάρχει η υποδομή για κάτι τέτοιο. Και τα έργα που θα μπορούσαν από κοινού να υλοποιηθούν.

Ο ενεργειακός τομέας ήταν και παραμένει στρατηγικός στη διμερή συνεργασία. Πάνω από το 60% του φυσικού αερίου που χρησιμοποιεί η χώρα μας, έχει ρωσική προέλευση. Αυτό είναι το δεδομένο. Πάνω σε αυτό μπορεί να πατήσει η Αθήνα και να επιδιώξει επωφελή διεύρυνση της συνεργασίας με την κατασκευή της επέκτασης του αγωγού που ξεκινά από τα νότια παράλια της Ρωσίας και ήδη βγήκε στα ευρωπαϊκά παράλια της Τουρκίας. Εκεί μένει… μετέωρος και χρειάζεται ευρωπαϊκή διέξοδο. Λεπτομέρειες για το πώς, πού, προς ποια κατεύθυνση και με τι όφελος για την Ελλάδα, έχουμε γράψει κατ’ επανάληψη στο πρόσφατο παρελθόν.

Τώρα ο καθένας μπορεί να υπολογίσει την εισροή κεφαλαίων σε περίπτωση κατασκευής του αγωγού, στησίματος ενός τερματικού και μετατροπής του φ.α. σε υγραέριο, στην ευρύτερη περιοχή της Αλεξανδρούπολης… Και, γιατί όχι, ένα εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας δίπλα με κινητήρια δύναμη το υγραέριο! Και να, πάμφθηνη ενέργεια για τις ανάγκες των νησιών στο Αιγαίο, θέμα που μου είχε αναπτύξει σε συνέντευξη πριν λίγα χρόνια το κορυφαίο στέλεχος της ΓΚΑΖΠΡΟΜ, Αλεξάντρ Μεντβέντεφ. Τότε δεν δόθηκε πολύ σημασία. Το υγροποιημένο αέριο(LNG),θεωρούνταν για πολλούς Έλληνες διπλωμάτες (που το παιζαν ειδικοί), μονοπώλιο και αποκλειστικό «χωράφι» των ΗΠΑ.

Τώρα που η Ρωσία έχει ξεκινήσει την υλοποίηση έργων παραγωγής LNG σε βαθμό που σημαντικός αγοραστής αυτού είναι οι… ΗΠΑ (!), ε, καλό είναι να κατακάτσει ο… κουρνιαχτός που έχει ξεσηκωθεί και ας επανεξεταστούν πιο νηφάλια έργα που είναι υλοποιήσιμα και κυρίως αποδοτικές ενέσεις για την ελληνική οικονομία! Στη Μόσχα ακούστηκε ένα πόσο των δυο δισ. ευρώ που θα μπορούσαν να επενδυθούν αν συμφωνηθεί το σύνολο των έργων που αναφέρονται παραπάνω. Πέρα από το πόσο των 500 εκατ. ετησίως που μπορεί να έχει η Ελλάδα από το μελλοντικό τράνζιτ προς Ευρώπη.

Η δυνατότητα που προσφέρεται είναι μοναδική. Αν μη τι άλλο, θα επιβεβαιώσει το «κλείσιμο της ταραγμένης περιόδου», και τη μετάβαση σε μια συνεργασία που για την κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα θα σημάνει στην πράξη την άσκηση της πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής που είχε διακηρυχθεί… Στο φόντο των δύσκολων σχέσεων με την γείτονα Τουρκία, ο καθένας μπορεί να δει την ευεργετική επίδραση στη μείωση της έντασης και στην αύξηση της ασφαλείας που θα υπάρξει εκ των πραγμάτων, σε περίπτωση ενός μεγάλου ενεργειακού έργου ρωσικών συμφερόντων στην περιοχή της Αλεξανδρούπολης. Δεν θα ήταν προτιμότερο αυτό από τη «γκρίνια»ωρισμένων που υποπίπτουν σε κελεύσματα διαφόρων σειρήνων περί «συντρόφων εν όπλοις»της Μόσχας με την Άγκυρα;

Πριν τη συνάντηση στο Κρεμλίνο, επι διήμερο πραγματοποιείται η αναβληθείσα πριν από ένα χρόνο μικτή διηπουργική επιτροπή συνεργασίας με στόχο την επικαιροποίηση και στοιχειοθέτηση των τομέων συνεργασίας ανάμεσα στις δυο χώρες. Τυχαία συνέπεσε, είναι όμως σημαδιακό το γεγονός της τίμησης της μνήμης του μεγαλύτερου έλληνα μουσουργού του απόδημου ελληνισμού στη Ρωσία, του θρυλικού Οδυσσέα Δημητριάδη, παλιού καλλιτεχνικού διευθυντή του θεάτρου Μπολσόι! Μια συναυλία προς τιμή των 110 χρόνων από τη γέννηση του με συμμετοχή νέων καλλιτεχνών του απόδημου ελληνισμού με «ψυχή» τον ταλαντούχο πιανίστα, Νικόλαο Σαββίδη. Μια εκδήλωση που συμμετείχε ένα μεγάλο τμήμα του ελληνικού συλλόγου που ζει μια νέα περίοδο άνθισης στη Ρωσία. Και που ονειρεύεται μια ποιοτική αναβάθμιση των σχέσεων της γενέτειρας του Ρωσίας με την ιστορική πατρίδα, την Ελλάδα…

Και βέβαια, πρέπει να αναφερθεί και η τελευταία από μια πλειάδα εξαιρετικών εκδηλώσεων που πραγματοποίησε φέτος ο ΕΟΤ στα πλαίσια του κοινού τουριστικού έτους, το φόρουμ Ιατρικού τουρισμού και Ευεξίας που είχε τον καθιερωμένο πλέον τίτλο: Ο Ιπποκράτης σας καλεί! Μέσα σε αυτό το κλίμα με πολύ ελληνικό χρώμα στη Μόσχα γίνεται η συνάντηση στο Κρεμλίνο. Να πούμε ότι ελπίζουμε θα ήταν μίζερο. Να προστρέξουμε με…θριαμβολογίες θα ήταν πλεόνασμα. Εδώ είμαστε και παρακολουθούμε εκ του σύνεγγυς.

Δημήτρης Λιάτσος

Μια εκτεταμένη ανάλυση για την οικονομία της Ευρώπης και για το αν η λιτότητα έχει τελειώσει κάνει το αμερικανικό δίκτυο CNBC εστιάζοντας και στην περίπτωση της Ελλάδας. «Στην Ελλάδα, η κυβέρνηση ήταν υποχρεωμένη μέχρι τον Αύγουστο να εφαρμόζει πολιτικές υπαγορευμένες από τους πιστωτές. Τώρα πλέον που η χώρα δεν υπόκειται σε πρόγραμμα στήριξης, η Αθήνα θέλει να δείξει και αυτή ότι η λιτότητα τελείωσε, πολύ περισσότερο αφού το 2019 επίκεινται εκλογές», γράφει το αμερικανικό δίκτυο CNBC στην ηλεκτρονική του έκδοση σε άρθρο για τη λιτότητα στην Ευρώπη.

«Υπήρξε μια περίοδος που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν μπορούσαν να αρθρώσουν έστω μια δήλωση περί δημοσιονομικής πολιτικής χωρίς να αναφέρουν την λέξη “λιτότητα”. Τώρα πλέον η έννοια αυτή φαίνεται να έχει σχεδόν εξαφανιστεί από τη δημόσια συζήτηση. Έχει όντως τελειώσει η εποχή της λιτότητας και πέτυχαν οι περιοριστικές πολιτικές όσα υποτίθεται ότι σκόπευαν να πετύχουν;»

Η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Ελλάδα και η Ιταλία, χώρες που επλήγησαν περισσότερο από την κρίση χρέους, ήδη χαλαρώνουν την οικονομική πολιτική τους. Οι εκλογές του 2015 στην Πορτογαλία ανέδειξαν σοσιαλιστική κυβέρνηση που είχε στόχο της τον τερματισμό της λιτότητας. Ο κατώτατος μισθός αυξάνεται κάθε χρόνο και τον επόμενο πρόκειται να σπάσει το φράγμα των 600 ευρώ, ενώ το 2014 ήταν 485 ευρώ τον μήνα. Στο σχέδιο του προϋπολογισμού της Ισπανίας τίθεται στόχος για αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 22%, η μεγαλύτερη εδώ και 40 χρόνια, σύμφωνα με την εφημερίδα El Pais.

«Η λιτότητα τελείωσε», ήταν τα λόγια της Βρετανίδας πρωθυπουργού, Τερέζα Μέι, στο ετήσιο συνέδριο των Συντηρητικών τον Οκτώβριο. Το πρόγραμμα λιτότητας της Βρετανίας επέφερε δραματικές περικοπές στις κοινωνικές δαπάνες και στις δημόσιες υπηρεσίες, ενώ αυξήθηκε η φορολογία με την ελπίδα να μειωθεί το έλλειμμα του προϋπολογισμού. Τα μέτρα έπληξαν σκληρά τα τοπικά συμβούλια, πολλά από τα οποία παρουσίασαν χρηματοδοτικά κενά. Δέκα χρόνια μετά την εκδήλωση της οικονομικής κρίσης τα μέτρα λιτότητας φαίνεται να τελείωσαν και στην υπόλοιπη Ευρώπη, καθώς ένα κύμα λαϊκιστών πολιτικών εισέβαλε σαρωτικά στρέφοντας την κοινή γνώμη εναντίον των συστημικών κομμάτων και των αντιδημοφιλών προγραμμάτων τους.

Η αντισυστημική κυβέρνηση της Ρώμης έχει ρίξει το γάντι στην ΕΕ με μέτρα που θα αυξήσουν τις δημόσιες δαπάνες για να υλοποιηθούν οι μεγάλες προεκλογικές δεσμεύσεις. Με τον ρυθμό ανάπτυξης να κινείται κατά το δεύτερο τρίμηνο στο ικανοποιητικό 2,1%, η Ευρώπη φαίνεται να είναι σε πολύ καλύτερη οικονομική κατάσταση από όσο μια δεκαετία πριν και οι κυβερνήσεις δαπανούν ανάλογα. «Έχουμε μπει σε μια ξεκάθαρη φάση ανάκαμψης και η δημοσιονομική κατάσταση είναι πολύ σταθερότερη. Αυτό δεν είναι απαραίτητα το αποτέλεσμα των αυστηρών μέτρων λιτότητας, όμως η πρόσφατη βελτιωμένη ανάπτυξη σημαίνει πως οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν μεγάλες δημοσιονομικές πιέσεις», δήλωσε στο CNBC ο Πολ Ντόνοβαν, επικεφαλής οικονομολόγος της UBS Global Wealth Management.

Η αντίσταση στις αχαλίνωτες δημοσιονομικές δαπάνες έρχεται παραδοσιακά από την Γερμανία, όπου τυχόν χαλάρωση των περιορισμών θα συμβεί κατά λάθος και όχι κατόπιν σχεδίου, όταν αποχωρήσει η Μέρκελ το 2021. Για καλό ή για κακό, η λιτότητα θα είναι μια από τις παρακαταθήκες της καγκελαρίου, είτε της αρέσει είτε όχι και η επιμονή της χώρας στον περιορισμό των δαπανών έχει επισύρει ευρύτατες επικρίσεις. Ο Γάλλος Πρόεδρος Μακρόν έφτασε στο σημείο να κατηγορήσει τη Γερμανία για «δημοσιονομικό φετιχισμό».

Ο Μακρόν πάντως δεν είναι ο πρώτος που επέκρινε τη γερμανική εμμονή, αφού αυξάνεται ο αριθμός των Γερμανών, αλλά και επιχειρήσεων, που θεωρούν ότι το γερμανικό πλεόνασμα είναι «τοξικό» και χρειάζεται αύξηση των δαπανών για υποδομές. Με την αποχώρηση της Μέρκελ θα αποδυναμωθεί ο ρόλος της Γερμανίας ως θεματοφύλακα της λιτότητας στην Ευρώπη. Το Βερολίνο επαίρεται για το πλεόνασμα του προϋπολογισμού και είναι μάλλον απίθανο να μεταβάλει δραματικά την πολιτική του στο άμεσο μέλλον, αν το κάνει όμως θα αλλάξει πλήρως το σκηνικό στην Ευρώπη.

Πολλοί Γερμανοί είχαν την αίσθηση ότι τα μέτρα λιτότητας ήταν ένα απαραίτητο τονωτικό για τις χώρες του Νότου, επειδή είχαν διαχειριστεί ανεπαρκώς τα δημοσιονομικά τους (ένας τέτοιος ήταν ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, επονομαζόμενος και “αρχιτέκτονας της λιτότητας”, που είχε επανειλημμένα πει στην Ελλάδα να μην κατηγορεί άλλους για τα προβλήματά της). Άλλοι όμως, όπως ο πρώην αντικαγκελάριος Ζιγκμαρ Γκάμπριελ, υποστήριζαν ότι τα μέτρα λιτότητας οδηγούσαν την ΕΕ στο χείλος της κατάρρευσης. Με την άνοδο των λαϊκιστών στη Γερμανία και αλλού, και με τις πολιτικές διαφορές να απειλούν τον κυβερνητικό της συνασπισμό, η Μέρκελ πρέπει να αποφασίσει αν θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει την λιτότητα ή αν θα την εγκαταλείψει ευγενικά.

«Καλώς ή κακώς, η λιτότητα τερματίστηκε. Σε περιπτώσεις όπως αυτή της Γερμανίας, η πολιτική των δημοσιονομικών κινήτρων απέδωσε, χάρη στις εξαιρετικά ευνοϊκές οικονομικές περιστάσεις. Σε άλλες περιπτώσεις, όπως στην Ιταλία, η απομάκρυνση από τις συνετές πολιτικές, που είχε ήδη αρχίσει από το 2016, είναι πρόωρη», δήλωσε στο CNBC o Φλόριαν Χάνσε, οικονομολόγος της Berenberg. Ένας μείζων – και ίσως ο τελευταίος – προμαχώνας της δημοσιονομικής πειθαρχίας στην Ευρώπη είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Έχει την αρμοδιότητα να «τιμωρεί» χώρες που παραβιάζουν τους δημοσιονομικούς κανόνες, ωστόσο πολύ συχνά η πραγματικότητα είναι διαφορετική.

Πολλές σημαντικές οικονομικά χώρες υπερβαίνουν τα όρια του Συμφώνου Σταθερότητας. Ακόμη και η Γερμανία είχε χρέος 61,5% του ΑΕΠ κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2018, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό της Γαλλίας είναι 99,1% και της Ιταλίας 133,1%. Εν μέρει, το πρόβλημα με την αύξηση των δαπανών είναι ότι διογκώνει το δημόσιο χρέος, κάνοντας τις χώρες ευάλωτες σε μελλοντικούς κλυδωνισμούς και χρεοκοπίες. Στην Ευρώπη, κάποιες χώρες είναι περισσότερο ευάλωτες από άλλες, προειδοποιούν οικονομολόγοι.

«Εξελισσόμαστε. Ζούμε σε ένα κυκλικό περιβάλλον όπου οι κυβερνήσεις διαθέτουν περισσότερο χώρο να κινηθούν, όμως ο λόγος του χρέους προς το ΑΕΠ πρέπει να μειώνεται και οι ευρωπαϊκές οικονομίες τρέχουν με διαφορετικές ταχύτητες», σημειώνει ο Πολ Ντόνοβαν. Η μη επιβολή κυρώσεων από την Επιτροπή δεν ενισχύει την αξιοπιστία και έχει ενδεχομένως ενθαρρύνει ορισμένες κυβερνήσεις να προτιμούν να καλοπιάνουν τους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους παρά να συμμορφώνονται με έναν αντιδημοφιλή γραφειοκρατικό θεσμό των Βρυξελλών.

Μια κυβέρνηση που φαίνεται να βρίσκεται σε επαναστατική διάθεση είναι η ιταλική. Οι άκαρπες εκλογές του Μαρτίου είχαν ως αποτέλεσμα την αποχώρηση της παλιάς φρουράς προς όφελος δύο νεοφανών, λαϊκιστικών κομμάτων που υποσχέθηκαν να πετάξουν την λιτότητα από το παράθυρο. Η ευρωσκεπτικιστική κυβέρνηση συνασπισμού απαρτιζόμενη από τη Λέγκα του Βορρά και το Κίνημα των 5 Αστέρων υπέβαλε σχέδιο προϋπολογισμού που αναιρεί δυσάρεστα μέτρα λιτότητας και μεταρρυθμίσεις, αλλά και “σοκαριστικές” προτάσεις όπως η καθιέρωση ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος. Εξοργισμένη, η Κομισιόν απέρριψε το σχέδιο, όμως η κυβέρνηση φαίνεται αμετακίνητη, με τον αντιπρόεδρο Ματέο Σαλβίνι να απειλεί να ανατρέψει τις «αναγκαστικές» πολιτικές της ΕΕ, με αποτέλεσμα την αντιπαράθεση με τις Βρυξέλλες.

«Είμαστε μάρτυρες προεκλογικών υποσχέσεων που προσπαθούν να κεφαλαιοποιήσουν από την αίσθηση ανισότητας και την απουσία μισθολογικών αυξήσεων. Πρακτικά ωστόσο, πολλές από αυτές τις πολιτικές δεν είναι παρά εύκολες λύσεις που δεν αποδίδουν μεσοπρόθεσμα. Αντίθετα, μπορεί να προκαλέσουν περισσότερα προβλήματα, μεγαλύτερο χρέος και υψηλότερο πληθωρισμό. Είναι παραγωγικότερο να γίνουν επενδύσεις στην παραγωγικότητα μέσω της εκπαίδευσης, των υποδομών και της έρευνας, αλλά οι πολιτικοί δεν έχουν την διάθεση για μεταρρυθμίσεις, θέλουν να πουλάνε επαναστάσεις», σημείωσε ο Αλμπέρτο Γκάλο της Algebris Investments.

Οι 19 Υπουργοί Οικονομικών της ζώνης του ευρώ καλούν την Ιταλία να διασφαλίσει την τήρηση των συστάσεων του Συμβουλίου για τον προϋπολογισμό της και να συνεχίσει τις συνομιλίες με την Κομισιόν, ενώ εκφράζουν ταυτόχρονα την ικανοποίησή τους για τα 10 Κράτη Μέλη, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα και η Κύπρος, που έχουν υποβάλει προσχέδια προϋπολογισμού σε πλήρη συμφωνία με τις προβλέψεις του Συμφώνου Σταθερότητας και ανάπτυξης, σύμφωνα με το προσχέδιο της τελικής ανακοίνωσης του eurogroup, που διέρρευσε προς τον Τύπο στις Βρυξέλλες.

“Η Ευρωομάδα εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι και τα 19 κράτη μέλη υπέβαλαν σχέδιο προϋπολογισμού για το 2019”, σημειώνοντας ότι “η Ελλάδα αποτελεί μέρος αυτής της διαδικασίας για πρώτη φορά μετά το τέλος του προγράμματος μακροοικονομικής προσαρμογής”. Το Eurogroup σημειώνει ότι “στις 21 Νοεμβρίου, η Κομισιόν υπέβαλε εμπεριστατωμένες αξιολογήσεις και γνωμοδοτήσεις, μαζί με ανάλυση της δημοσιονομικής κατάστασης στη ζώνη του ευρώ στο σύνολό της”.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της συνεδρίασης οι 19 Υπουργοί αναφέρουν: “παρατηρούμε ότι το Λουξεμβούργο, η Λεττονία και η Σλοβενία υπέβαλαν Προσχέδια Προϋπολογισμού χωρίς αλλαγή πολιτικής και τις καλούμε να υποβάλουν το ταχύτερο δυνατόν τις ενημερώσεις των Προσχεδίων Προϋπολογισμού τους και προσβλέπουμε στην αξιολόγηση της Κομισιόν σχετικά με αυτές τις ενημερώσεις”.

Το eurogroup τονίζει στην ανακοίνωση ότι “η ζώνη του ευρώ εισέρχεται στο έκτο έτος της ανάπτυξης, αν και η ανάπτυξη έχει φτάσει σε υψηλά επίπεδα και έχουν αυξηθεί οι κίνδυνοι καθοδικού ρυθμού”. “Οι θετικές εγχώριες δυναμικές υποστηρίζουν τη συνεχή αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας και τη μείωση της ανεργίας”. Σημειώνει ότι “σύμφωνα με τις φθινοπωρινές προβλέψεις της Επιτροπής, το συνολικό έλλειμμα στη ζώνη του ευρώ αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω από 1% το 2017 σε 0,6% του ΑΕΠ το 2018, αν και το 2019 προβλέπεται αύξηση στο 0,8% του ΑΕΠ” και από “την εισαγωγή του ευρώ, το 2019 κανένα κράτος μέλος της ζώνης του ευρώ δεν αναμένεται να έχει έλλειμμα άνω του 3% του ΑΕΠ”, ενώ “το συνολικό χρέος στη ζώνη του ευρώ προβλέπεται να μειωθεί κάτω, από 89% του ΑΕΠ το 2017 σε 87% του ΑΕΠ το 2018 και 85% του ΑΕΠ το 2019”.

“Οι τρέχουσες οικονομικές συνθήκες απαιτούν την επείγουσα ανάγκη να αποκατασταθούν τα δημοσιονομικά αποθέματα, ιδίως στα κράτη μέλη που δεν έχουν επιτύχει τους μεσοπρόθεσμους δημοσιονομικούς στόχους (ΜΔΣ”), αναφέρουν οι 19. Προειδοποιούν δε ότι “η Ευρωομάδα επαναλαμβάνει ότι ο αργός ρυθμός μείωσης των χρεών από υψηλά επίπεδα σε ορισμένα κράτη μέλη παραμένει ζήτημα ανησυχίας και πρέπει να αντιμετωπιστεί αποφασιστικά”.

“Στο πλαίσιο αυτό, η δημοσιονομική επέκταση ή η περιορισμένη διαρθρωτική δημοσιονομική προσαρμογή που αναμένεται σε ορισμένα κράτη μέλη το 2019 είναι ανησυχητική, ιδίως σε συνδυασμό με υψηλό μεσοπρόθεσμο κίνδυνο βιωσιμότητας”, σημειώνεται.

“Η Ευρωομάδα υπενθυμίζει στο πλαίσιο αυτό ότι η εστίαση στην επαρκή μείωση του χρέους και στην προσαρμογή προς τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ)” και “υπενθυμίζει επίσης ότι οι ειδικές για κάθε χώρα συστάσεις που ενέκρινε το Συμβούλιο στις 13 Ιουλίου 2018 περιλαμβάνουν λεπτομερείς και ποσοτικοποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για τη δημοσιονομική πολιτική, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη ενίσχυσης του αναπτυξιακού δυναμικού και των ανησυχιών για την αειφορία”. “Η Ευρωομάδα υποστηρίζει ότι τα κράτη μέλη βρίσκονται σε πολύ διαφορετικές δημοσιονομικές καταστάσεις”, ξεκαθαρίζουν οι 19.

Σε ό,τι αφορά την Ιταλία το Eurogroup υπενθυμίζει ότι, στη γνωμοδότησή της που εκδόθηκε στις 23 Οκτωβρίου 2018, η Κομισιόν “διαπίστωσε μια ιδιαίτερα σοβαρή μη συμμόρφωση με τη σύσταση που απηύθυνε στην Ιταλία το Συμβούλιο στις 13 Ιουλίου 2018 και ζήτησε αναθεωρημένο Προσχέδιο Προϋπολογισμού”. “Η Ιταλία υπέβαλε αναθεωρημένο Προσχέδιο στις 13 Νοεμβρίου, για το οποίο η Κομισιόν εξέδωσε άλλη γνωμοδότηση στις 21 Νοεμβρίου, επιβεβαιώνοντας την ύπαρξη ιδιαίτερα σοβαρής μη συμμόρφωσης με τη σύσταση του Συμβουλίου”, σημειώνουν.

Σύμφωνα με πηγές του Υπουργείου Οικονομικών, κατά το πρώτο μέρος της συνεδρίασης του σημερινού Eurogroup, η Επιτροπή παρουσίασε την πρώτη τριμηνιαία έκθεση ενισχυμένης μετα-προγραμματικής εποπτείας για την Ελλάδα. Ακολούθησε τοποθέτηση του υπουργού Οικονομικών, ενώ δεν σημειώθηκε καμία παρατήρηση από άλλα κράτη μέλη.

Υπήρξε θετική αποτίμηση της δημοσιονομικής πορείας. Παράλληλα στον τομέα των μεταρρυθμίσεων επισημάνθηκαν οι περιοχές για τις οποίες η ελληνική πλευρά συνεχίζει να εργάζεται συστηματικά με ορίζοντα την επόμενη έκθεση στις 27 Φεβρουαρίου 2019. Κατά το δεύτερο μέρος της συνεδρίασης, με θέμα τους προϋπολογισμούς των κρατών μελών, δεν υπήρξε καμία αναφορά στον προϋπολογισμό της Ελλάδας. Επίσης, επισημάνθηκε ότι μετά το τέλος του προγράμματος η Ελλάδα είναι πλήρως ενσωματωμένη στην κανονική ευρωπαϊκή δημοσιονομική διαδικασία.

H ομάδα χάκερ Anonymous έφερε στο φως στοιχεία σχετικά με τη δράση της βρετανικής μη κυβερνητικής οργάνωσης Integrity Initiative (Πρωτοβουλία Ακεραιότητας). Οι χάκερ ισχυρίζονται πως η “μη κυβερνητική οργάνωση”, που δραστηριοποιείται σε όλη την Ευρώπη και εξαπλώνεται σταδιακά και εκτός αυτής, δεν είναι παρά το “μακρύ χέρι” του Foreign Office, του Βρετανικού Υπουργείου Εξωτερικών, στην Ευρώπη. Όπως αναφέρεται στο πλαίσιο δράσης ενάντια στη ρωσική διείσδυση, η Βρετανία φέρεται έχει δημιουργήσει ένα δίκτυο επιστημόνων, παραγόντων και δημοσιογράφων, οι οποίοι παίρνουν οδηγίες για το πώς θα συντονίσουν τη δράση τους κάτω από την ομπρέλα της συγκεκριμένης οργάνωσης, υπό τις εντολές των κατά τόπους βρετανικών πρεσβειών. Η οργάνωση παρουσιάζεται ως ένα εργαλείο ήπιας ισχύος, μια αντιπροπαγάνδα στην προπαγάνδα του Κρεμλίνου.

Όπως αναφέρει η εφημερίδα Documento επικαλούμενη τα στοιχεία που αποκάλυψαν οι Anonymous στις 30 Νοεμβρίου, σε αυτό το δίκτυο φέρονται ανήκουν και γνωστοί Έλληνες δημοσιογράφοι και πανεπιστημιακοί, οι οποίοι ωστόσο διαψεύδουν κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς περί “ομάδας προπαγάνδας” και διαμηνύουν πως πρόκειται για τυπικές επαφές με την οργάνωση. Αντίστοιχες επαφές, αναφέρουν, με αυτές που έχουν στο πλαίσιο της δουλειάς τους και με άλλες οργανώσεις και δεν πρόκειται για κάτι μυστικό και ύποπτο. Υπογραμμίζουν επίσης πως δεν μπορούν να γνωρίζουν πώς μπορεί να χρησιμοποιεί ο καθένας το όνομά τους σε εσωτερικά έγγραφα ή τι εκτιμήσεις κάνει για τη δουλειά τους. Μάλιστα ορισμένοι, όπως για παράδειγμα τα στελέχη του ΕΛΙΑΜΕΠ, μετά τις διαρροές, ενημερώθηκαν από την ίδια την οργάνωση με email πως εκ παραδρομής εμφανίζονται τα ονόματά τους στο αρχείο για πιθανή μορφή συνεργασίας.

Το δίκτυο φέρεται να έχει συντονιστή αλλά και σύνδεσμο στην πρεσβεία στην Αθήνα. Σύμφωνα με την εφημερίδα Documento, ως επικεφαλής εμφανίζεται η Δέσποινα Αφεντούλη (Ινώ Αφεντούλη), η οποία υπηρετεί στο γραφείο δημοσίων σχέσεων του ΝΑΤΟ. Μεταξύ άλλων ονομάτων, υπάρχουν αναφορές στους επιστήμονες του ΕΛΙΑΜΕΠ Θάνο Ντόκο, Ιωάννη Αρμακόλα και Γιώργο Τζογόπουλο. Στην “ομάδα της Αθήνας”, όπως παρουσιάζεται από τους Anonymous, φέρεται να ανήκει και η ιστοσελίδα insidestory.gr, με τον ιδιοκτήτη Δημήτρη Ξενάκη και δύο δημοσιογράφους, την Κατερίνα Οικονομάκου και τον Γιάννη Γορανίτη. Στα έγγραφα εμφανίζεται και το όνομα του δημοσιογράφου του Σκάι και του insidestory.gr Τάσου Τέλογλου, για τον οποίο μάλιστα επισημαίνεται σε έκθεση της οργάνωσης πως έχει σχέσεις με τη γερμανική πρεσβεία και μάλιστα πως “έχει άμεση επαφή και ευθυγράμμιση” με αυτήν. Επαφές με το δίκτυο φέρεται να έχει και ο δημοσιογράφος της Καθημερινής Ηλίας Μαγκλίνης. Ακόμη δύο άτομα εμφανίζονται να στελεχώνουν την ομάδα δράσης: Η πρώην δημοσιογράφος της “Ελευθεροτυπίας” Σίσσυ Αλωνιστιώτου και η μεταφράστρια Κατερίνα Χρυσανθακοπούλου, οι οποίες δραστηριοποιούνται μέσα από την οργάνωση Journalists about Journalism. Επίσης στην επιρροή της οργάνωσης εμφανίζονται ο πανεπιστημιακός Παναγιώτης Πασχαλίδης και ο γνωστός για τις δημοσκοπήσεις του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Νίκος Μαραντζίδης, ο οποίος φέρεται να συνεργάστηκε στο πλαίσιο ερευνών.

Όπως αναφέρει το Documento, μετά τη δημοσιοποίηση των στοιχείων από τους Anonymous, η Πρωτοβουλία Ακεραιότητα παραδέχτηκε τη χρηματοδότηση της από το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών αλλά παρουσίασε τη δράση της ως δημοκρατικό ακτιβισμό. Παραδέχτηκε επίσης την ύπαρξη μιας απλής οργανωτικής δομής, η οποία προβλέπει μια “ομάδα” σε κάθε χώρα που δραστηριοποιείται, με έναν επικεφαλής “συντονιστή” και έναν διπλωμάτη που υπηρετεί στην εκεί βρετανική πρεσβεία, ο οποίος έχει τον ρόλο του “συνδέσμου”. Καθώς από τα έγγραφα δεν προκύπτει κάποια αμοιβή προς τα πρόσωπα των ομάδων, η οργάνωση υποστηρίζει πως κάποια από αυτά που εμφανίζονται ως μέλη των “εθνικών ομάδων” δράσης ενδεχομένως και να αγνοούν οτι έχουν περιληφθεί σε αυτές τις λίστες και να πρόκειται για ανθρώπους που είχαν απλώς επαφές μαζί της.

Αυτό τονίζουν και τα πρόσωπα που αναφέρονται στα έγγραφα, στα οποία απευθύνθηκε το Documento. Παραδέχονται πως είχαν επαφές με την οργάνωση, ωστόσο σημειώνουν πως πρόκειται για “τυπικές”. “Η μόνη επαφή του ΕΛΙΑΜΕΠ με το πρότζεκτ ήταν μια συνάντηση γνωριμίας στην οποία προσκληθήκαμε πριν από δύο χρόνια. Έκτοτε δεν είχαμε κάποια επαφή. Μετά τη δημοσιοποίηση των ονομάτων τις τελευταίες ημέρες μας εστάλη email από το Integrity Initiative το οποίο αναφέρει ότι εκ παραδρομής μας έβαλαν στο αρχείο για πιθανή μορφή συνεργασίας”, ανέφερε ο γενικός διευθυντής του ΕΛΙΑΜΕΠ, Θάνος Ντόκος. “Δεν γνωρίζω τίποτα. Ό,τι έχει πει ο διευθυντής μου κ. Ντόκος”, δήλωσε ο Ιωάννης Αρμακόλας, επίκουρος καθηγητής Πανεπιστημίου Μακεδονίας και ερευνητής του ΕΛΙΑΜΕΠ.

“Ό,τι έχω κάνει το έχω γράψει δημόσια […] είχα συναντηθεί με άτομα του Integrity Initiative, όπως και με άλλους, που ασχολούνται με τα Fake News. Ήταν και άλλοι μαζί μου δεν ήταν κατά μόνας. Ήταν δημόσια δεν ήταν κρυφά”, ανάφερε ο Τάσος Τέλλογλου σημειώνοντας πως “δεν γνωρίζει τι λίστες μπορεί να κρατάει ο καθένας”. “Το τι έγραφε αυτός που συνέταξε τα έγγραφα για να το παίζει σπουδαίος στους από πάνω του και να παίρνει τα funding το έχουμε ξαναδεί. Ξαφνικά είδα ότι έχω γίνει μέρος ενός cluster. Αυτό είναι ένα networking. Υπήρξαν κάποιες επαφές, ανταλλάξαμε emails, είχαν τις απόψεις τους, είχα τις δικές μου. Κάθε φορά έβλεπα και άλλον άνθρωπο. Δεν έβλεπα τους ίδιους […] Βλέπω πολλές τέτοιες οργανώσεις κάθε χρόνο στο πλαίσιο του αγώνα κατά των fake news και όχι μόνο από την Αγγλία”. Και ο Δημήτρης Ξενάκης, ιδιοκτήτης του insidestory, ανέφερε πως “δεν έχουμε καμία με αυτούς” και πως “δεν γνωρίζει τι έγγραφα είναι αυτά”, αφήνοντας μάλιστα να εννοηθεί πως πρόκειται για μεθοδεύσεις ρωσικών ΜΜΕ , όπως το RT και το Sputnik. “Έχουμε μιλήσει μαζί τους. Δεν καταλαβαίνω τι κάνουν […] Κατά καιρούς έχουμε κάνει επαφές με πάρα πολλούς οργανισμούς. Προφανώς δεν έχουμε καμία σχέση με αυτά που λέγονται περί cluster. Δεν έχουμε καμία σχέση, δεν έχουμε συνεργαστεί με κανένα cluster. Δεν έχουμε ιδέα από όλα αυτά”.

“Μιλάω με πάρα πολλούς οργανισμούς διεθνώς. Συνάντηση στο σπίτι μου δεν υπήρξε ποτέ για επαγγελματικούς λόγους. Δεν μπορώ να σχολιάσω πράγματα που ανέβασαν κάποιοι στο διαδίκτυο. Δεν μπορώ να κάνω ερμηνεία στην ερμηνεία. Ό,τι κάνω το κάνω φανερά. Είμαι 30 χρόνια στη δημοσιογραφία”, δήλωσε η κ. Σίσσυ Αλωνιστιώτου. “Καμιά ανάμειξη πέρα από ένα πάνελ” ενός συνεδρίου που είχε οργανωθεί στη Θεσσαλονίκη και στο οποίο συμμετείχαν και εκπρόσωποι του Integrity Initiative, ανέφερε η κ. Κατερίνα Χρυσανθοπούλου, που δήλωσε άγνοια για τη διαρροή των εγγράφων. “Είχα κάποια επαφή μαζί τους, αλλά δεν είναι συνεργασία. Ήταν επαφή με κάποιες συζητήσεις. Δεν υπάρχουν πληρωμές. Είναι τελειώς θεωρητικές ακαδημαϊκές συζητήσεις που γίνονται γενικότερα στη διεθνή πολιτική σκηνή. Δεν υπάρχει κάτι άλλο. Μια ανταλλαγή ακαδημαϊκών και θεωρητικών απόψεων πολιτικής φύσης. Ούτε συνεργασία, ούτε αμοιβές υπάρχουν. Συλλέγουν απόψεις από κάποιους ανθρώπους που κινούνται στο χώρο των μίντια”, απάντησε ο δημσοιογράφος της Καθημερινής Ηλίας Μαγκλίνης.

Το δίκτυο δρα σε πολλές χώρες της Ευρώπης ενώ πολλά άλλα τμήματά του είναι “υπό κατασκευή”. “Τα βραχυπρόθεσμα σχέδια του Λονδίνου περιλαμβάνουν δημιουργία ανάλογων ομάδων στη Λετονία, την Εσθονία, τη Σουηδία, το Βέλγιο, στον Καναδά, στην Αρμενία, στην Ουκρανία, στη Μολδαβία, στη Μάλτα, στην Τσεχία, σε κράτης της Μέσης Ανατολής και της βόρειας Αφρικής, στην Πολωνία, τη Σλοβακία, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία, τη Γεωργία, την Ουγγαρία, την Κύπρο, την Αυστρία, την Ελβετία, την Τουρκία, τη Φινλανδία, την Ισλανδία, τη Δανία και στις ΗΠΑ”. Αυτό τουλάχιστον προβλέπει εσωτερικό έγγραφο της οργάνωσης που φέρει τον χαρακτηρισμό “προσωπικό – εμπιστευτικό”.

Η Ελλάδα φαίνεται να αποκτά ενδιαφέρον για την “Πρωτοβουλία Ακεραιότητας” ιδιαίτερα το 2017.Στην ανάλυση που γίνεται στην εμπιστευτκή “Έκθεση προόδου για την ίδρυση εθνικών ομάδα” αναφέρεται: “Η Ελλάδα είναι μια εξαιρετικά ευαίσθητη χώρα για να επιχειρεί κανείς, δεδομένων των πολιτικών και οικονομικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει. Αυτές μαζί με την πρόσφατη ιστορία της, την κάνουν επίσης ιδιαίτερα ευάλωτη στη ρωσική επιρροή και στις απόπειρες παραπληροφόρησης. Συνεπώς η δική μας Ομάδα Ελλάδας αναπτύσσεται με μοναδικό τρόπο. Διαθέτουμε δύο απολύτως διαφορετικές ομάδες ειδικών, οι οποίες συντονίζονται από το Λονδίνο. Η ομάδα της Αθήνας αποτελείται από δημοσιογράφους που λειτουργούν πολύ διακριτικά και τα κύρια μέσα που διαθέτουν είναι άρθρα και ένας ιστότοπος. Έχουν κάνει καλή μελέτη της ρωσικής επιρροής στην Ελλάδα μέσα από τις διόδους της ολιγαρχίας. Μια δεύτερη Ομάδα έχει έδρα στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης, όπου ο καθηγητής έχει ιδρύσει ένα Παρατηρητήριο ΜΜΕ που εντοπίζει άρθρα για τη ρωσική επιρροή και καταγράφει την τάση των μέσων και του κοινού προς τη Ρωσία. Το πρώτο τους προϊόν ήταν μια μελέτη για τις αντιδράσεις στην Ελλάδα ως προς την υπόθεση Σκριπάλ. Τα μέσα που διαθέτουν είναι ακαδημαϊκές δημοσιεύσεις και μαθήματα”.

Στις 14 Δεκεμβρίου του 2017, όπως προκύπτει από τα έγγραφα που διέρρευσαν οι Anonymous, άνθρωπος που σχετίζεται με το Integrity Initiative, συναντίεται με τη δημοσιογράφο Σίσσυ Αλωνιστιώτου και τον δημοσιογράφο της Καθημερινής Ηλία Μαγκλίνη. Στην αναφορά του ο άνθρωπος του Integrity Initiative περιγράφει τους δύο δημοσιογράφους “φοβισμένους”, καθώς και οι δύο τους, μαζί με τον καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Νίκο Μαραντζίδη, χαρακτηρίστηκαν σε δεξιό έντυπο “προδότες”. Ο συντάκτης της αναφοράς, σύμφωνα με το Documento, περιγράφει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το εγχείρημα στην Ελλάδα. “Μια εργασία δεν είναι πιθανή”, σημειώνει και προσθέτει πως “εάν κάτι τέτοιο γίνει θα υπάρξει βία” και μάλιστα “είναι σίγουροι για αυτό”. Η λύση που προτείνει ο συντάκτης της αναφοράς είναι οι συνεργαζόμενοι δημοσιογράφοι να πληρώνονται για κάθε αναφορά που δίνουν. “Χρειάζονται χρήματα. Το να δουλεύουν χωρίς πληρωμή είναι πολύ δύσκολο”. Συμπληρώνει δε πως “η Σίσσυ θα στείλει όλη τη δουλειά που έχουν ολοκληρώσει” και πως “έχουν συμφωνήσει να τον ενημερώνουν για τα θέματα που γράφουν και διερευνούν”.

Για τον Ν. Μαραντζίδη αναφέρεται πως ο καθηγητής εστιάζει στις δημοσκοπήσεις και στην έρευνα “γιατί οι Ρώσοι είναι γενικά ευπρόσδεκτοι στην Ελλάδα και γιατί ο Πούτι έχει πάρα πολύ θετική εικόνα”. Προτείνται μάλιστα να υπάρξει μια συνεργασία έναντι αμοιβής με τον κ. Μαραντζίδη ώστε να προχωρήσει στη σύσταση ενός παρατηρητηρίου και να διεξάγει έρευνες. Στη συνέχεια υπάρχει αναφορά για τον Ιβάν Σαββίδη, στις επενδύσεις του στα ΜΜΕ καθώς και στην απόκτηση του ποδοσφαιρικού ΠΑΟΚ. Ο συντάκτης του εγγράφου εμφανίζεται σίγουρος πως ο Ιβάν Σαββίδης δεν βγάζει χρήματα από τις ελληνικές επενδύσεις, ενώ αναφέρει χαρακτηριστικά: “Ο Νίκος (Μαραντζίδης) πιστεύει πως (ο Σαββίδης) είναι απεσταλμένος του Πούτιν. Ο ρόλος του Σαββίδη είναι να προετοιμάσει το έδαφος για την επέκταση της Ορθόδοξης Εκκλησίας και κατ΄επέκταση του ρωσικού ελέγχου στην Ελλάδα”. “Η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία”, συνεχίζει ο συντάκτης, “διαθέτει μονασ΄τηρια κοντά στη Θεσσαλονίκη τα οποία παρέχουν οικονομική βάση για τις επιχειρήσεις τόσο του Σαββίδη όσο και ρωσικού ενδιαφέροντος στην περιοχή”.

Σε άλλο έγγραφο γίνεται λόγος για προγραμματισμένη συνάντηση στο σπίτι της Σ. Αλωνιστιώτου στην Αθήνα, η οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στις 7 Ιουνίου του 2018. Όπως αναφέρει ο συντάκτης του εγγράφου, σύμφωνα πάντα με την εφημερίδα Documento, οι σχέσεις μεταξύ της Σ. Αλωνιστιώτου και του Ν. Μαραντζίδη έχου διαρραγεί, καθώς η Σίσσυ και ο Ηλίας (Μαγγλίνης) είναι απρόθυμοι στο να τον συναντήσουν. Αναφέρεται μάλιστα πως ο Μαραντζίδης έχει κάνει πολλές μελέτες που αμφισβητούν την πολιτική βιωσιμότητα της ΝΔ, αλλά η ΝΔ κατάφερε να μην προχωρήσει η έρευνα, ενώ στο ίδιο έγγραφο ο συντάκτης κάνει λόγο για “πληρωμές / κόστη όταν συναντηθούμε τον Ιούνιο”.

Όπως γράφει η Documento, ένα από τα συνολικά δώδεκα έγγραφα από την εσωτερική αλληλογραφία με κωδικό 394374862 – cnd – spcd – Notes, έχει τίτλο: “Σημειώσεις για συζητήσεις στην Ελλάδα, 2017”. Σε αυτό καταγράφεται ο τρόπος με τον οποίο το Βρετανικό Υπουργείο Εξωτερικών αντιλαμβάνεται πρόσωπα, ΜΜΕ, ελληνικά think tank και πανεπιστήμια στην πλάστιγγα του αντιρωσισμού ή του φιλορωσισμού. Στόχος είναι να εντοπιστούν πιθανοί Έλληνες συνεργάτες στη μάχη της Βρετανίας κατά της ρωσικής προπαγάνδας. Στο έγγραφο διαπιστώνεται πως “οι Έλληνες έχουν μια ρομαντική αντίληψη για τη Ρωσία ότι στα δύσκολα θα τους βοηθήσει”. Βάση των κρίσεων που διατυπώνονται στο έγγραφο είναι οι σημειώσεις δύο προσώπων που αναφέρονται μόνο με αρχικά (όνομα ή ιδιότητας). Πρόκειται για τον CND και τον SPCD, οι οποίοι είχαν συναντήσεις στην Αθήνα τον Φεβρουάριο του 2017. Ωστόσο η “μαμά” οργάνωση Integrity Initiative φαίνεται πως δεν τους εμπιστεύεται απολύτως και έτσι ζητά από την αμερικάνικη εταιρεία πολιτικής επικοινωνίας TRG (The Rendon Group), η οποία δραστηριοποιείται σε 98 χώρες, να αξιολογήσει – σχολιάσει τους σχολιαστές.

Στο τελικό έγγραφο που διέρρευσε υπάρχουν σημεία με μαύρα και κόκκινα γράμματα. Με μαύρα αναγράφονται οι κρίσεις του CND και του SPCD, ενώ με κόκκινα οι κρίσεις της TRG. Στο έγγραφο το ΕΛΙΑΜΕΠ αξιολογείται αρνητικά για τις επιδιώξεις της οργάνωσης, καθώς “αποφεύγει να εμπλέκεται σε ρητορικές αντιπαραθέσεις […] και δεν μπορεί να χρησιμοποιιηθεί ως όχημα πρώτης γραμμής για την τρέχουσα ρωσική επιρροή”. Για τον Ιβάν Σαββίδη επισημαίνεται πως “δεν πρόκειται απλώς για έναν φιλορώσο επιχειρηματία, αλλά για ενεργό μέλος του ρωσικού σχεδίου για την Ελλάδα”. “Θέλει να αποκτήσει πρόσβαση στην κυβέρνηση Τραμπ μέσω της ελληνοαμερικανικής διασποράς και δεν έχει μεγάλη οικονομική ισχύ, αλλά έχει κατασκευάσει μια εικόνα που προβάλλει μεγαλύτερο πλούτο από όσον πραγματικά διαθέτει”.

Οι συντάκτες της έκθεσης χαρακτηρίζουν ακόμη “διεφθαρμένους” τους δημοσιογράφους του ρεπορτάζ που ασχολείται με τα θέματα άμυνας, ανεξαρτήτως αν εκπροσωπούν ρωσικά ή αμερικανικά συμφέροντα. Ωστόσο δεν γίνεται καμιά αναφορά σε συγκεκριμένα ονόματα. Ως “πραγματικό φιλορωσικό κόμμα” θεωρούν τη ΛΑΕ, ενώ η κυβέρνηση κατά την άποψή τους είναι “καλυμμένα φιλορωσική όπως και τα φιλικά της ΜΜΕ”, ταυτόχρονα όμως είναι και “ρεαλιστική, χωρίς να είναι ιδεολογικά κοντά στη Ρωσία. Τη χρησιμοποιούν ως αντίβαρο στις πιέσεις της ΕΕ και της Γερμανίας”. Οι συντάκτες συνεχίζουν τις κρίσεις τους λέγοντας πως “οι Ρώσοι μπορούν να αγοράζουν ανθρώπους σχετικά φτηνά στην Ελλάδα. Αναζητούν όσους έχουν οικονομικά προβλήματα και τους πληρώνουν σχετικά λίγα λεφτά”. “Για παράδειγμα ο εκδοτικός οίκος Λιβάνη, ιδιοκτήτης του περιοδικού “Επίκαιρα”, λαμβάνει 50.000 ευρώ από τους Ρώσους κάθε χρόνο”, ισχυρίζονται στην έκθεσή τους. Σε αυτήν αναφέρονται και στην εφημερίδα Καθημερινή, που αν και την περιγράφουν ως “αξιόπιστη” με “νεοφιλελεύθερες ιδέες”, σημειώνουν πως ορισμένα στελέχη της αναγνωρίζονται από το κοινό ως “ακραία φιλοαμερικανοί” γεγονός που “μειώνει την απήχηση των απόψεών τους”.

Δάσκαλοι και ακτιβιστές στο Ηράκλειο εξηγούν πώς «εξαφάνισαν» το φασιστικό κόμμα από το νησί
Μέχρι και το Μάιο του 2018, στην οδό Ηροδότου στο Ηράκλειο Κρήτης, υπήρχαν τα γραφεία της Χρυσής Αυγής, τα οποία και δεν υπάρχουν πια και αυτό είναι αποτέλεσμα συντονισμένης δράσης εκπαιδευτικών και ακτιβιστικών ομάδων στο νησί, οι οποίοι μιλούν στη βρετανική εφημερίδα Guardian και εξηγούν πώς κατάφεραν να διώξουν από το νησί τους τη ΧΑ.

Όπως εξηγούν οι εκπαιδευτικοί, τα μέλη της ΧΑ στην αρχή προσέγγισαν εφήβους με οικογενειακά προβλήματα. «Παρουσιάστηκαν ως προστάτες και “οικογένεια”. Πήγαν τα παιδιά για καφέ και τους έκαναν μαθήματα ελληνικής ιστορίας», θυμάται η Μαρία Οικονομάκη, ετών 50, εκπαιδευτικός και συμπληρώνει: «Μετά όμως ήρθε η βία όταν, μεταξύ άλλων, μαχαίρωσαν δύο Πακιστανούς εργάτες».

Παρά τις βίαιες επιθέσεις, η Χρυσή Αυγή διατηρούσε και μάλιστα βάθυνε την επιρροή της, εξαιτίας της απραξίας της τοπικής κοινωνίας. Η Δάφνη Χαλικιοπούλου, καθηγήτρια, εξηγεί ότι η οργάνωση επιλέγει τις περιοχές που θα δράσει εξετάζοντας αν θα μπορεί να χτίσει μια καλή παρουσία στους δρόμους και αν θα έχει σημαντική προοπτική εξάπλωσης. Έτσι, στο Ηράκλειο διάλεξε ένα προάστιο στα ανατολικά της πόλης, τη Νέα Αλικαρνασσό, μια γειτονιά της εργατικής τάξης, στην οποία κυρίως κατοικούν απόγονοι Μικρασιατών προσφύγων. Οι περισσότεροι εργάζονταν στον κατασκευαστικό τομέα και έχασαν τις δουλειές τους με την εμφάνιση της κρίσης. Η ΧΑ δεν έχασε την ευκαιρία και άνοιξε τα γραφεία της ήσυχα, το 2011 στην περιοχή, αναπαράγοντας το γνωστό της αφήγημα περί ευθυνών της μετανάστευσης για την ανεργία στην Ελλάδα και πλήρους αποτυχίας του υπάρχοντος πολιτικού συστήματος. Το αντιφασιστικό κίνημα στην Κρήτη προσπάθησε αρχικά να αντισταθεί.

Η δολοφονία του Παύλου Φύσσα το 2012 άλλαξε τα πάντα, μαζί και ο τρόπος που το αντιφασιστικό κίνημα προσπάθησε να ανατρέψει την επιρροή της Χρυσής Αυγής στο νησί. Οι αντιφασίστες βγήκαν στους δρόμους και άνοιγαν επί τόπου συζητήσεις με τους ανθρώπους για το τι είναι φασισμός και τι πρέπει να γίνει ώστε να καταπολεμηθεί. «Κάθε Σαββατοκύριακο βγαίναμε στις γειτονιές και μιλούσαμε στους περαστικούς», θυμάται ο Χάρης Ζαφειρόπουλος, ετών 27, ακτιβιστής ενάντια στη δράση της ΧΑ και συμπληρώνει: «Το νησί της Κρήτης έχει υποφέρει από τους Ναζί στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ολόκληρα χωριά κάηκαν ολοσχερώς. Προσπαθήσαμε να θυμίσουμε στους ανθρώπους τι συνέβη τότε και τι συμβαίνει τώρα».

Παράλληλη κινητοποίηση υπήρξε και από τους εκπαιδευτικούς μέσα στα σχολεία. «Ο τρόπος που οι φασίστες μπήκαν στη σχολική κοινότητα ήταν πολύ έξυπνος και ύπουλος, τόσο που αρχικά δεν αντιληφθήκαμε ότι υπήρχε πρόβλημα», αναφέρει ο Φώτης Μπιχάκης, ιδρυτής της Κρητικής Ένωσης Αντιφασιστών Εκπαιδευτικών, διευκρινίζοντας ότι «ήταν εύκολο για τους μικρούς μαθητές που ένιωθαν απογοητευμένοι και είχαν θυμό να χειραγωγηθούν».

Οι δάσκαλοι εργάστηκαν μαζί ώστε να φτιάξουν projects για να διδάξουν ιστορία στα παιδιά με έναν λιγότερο εθνικιστικό τρόπο. Την άνοιξη που ακολούθησε, 56 σχολεία συνεργάστηκαν για την υλοποίηση του πρώτου αντιφασιστικού φεστιβάλ στο νησί, που τελικά έγινε ετήσιος θεσμός. Η μεγάλη επιτυχία της συντονισμένης προσπάθειας των εκπαιδευτικών ίσως να οφείλεται στο αρνήθηκαν να αντιμετωπίσουν τα ήδη «στρατολογημένα» στη ΧΑ παιδιά ως «καμένα χαρτιά». «Είχαμε πάντα την πίστη ότι θα μπορούσαν να επιστρέψουν στα δημοκρατικά ιδεώδη και ότι βλέποντας τους συμμαθητές τους να συνασπίζονται με τον αντιφασισμό, ίσως προβληματίζονταν για την επιλογή τους», εξηγεί ο κ. Μπιχάκης.

Η κ. Οικονομάκη δηλώνει ότι αυτή η στρατηγική σταμάτησε την περαιτέρω στρατολόγηση μαθητών της στη ΧΑ. «Είχαμε μαθητές από την Αλβανία, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία. Έλεγα στους μαθητές μου: “Η ΧΑ ισχυρίζεται πως οι ξένοι είναι κατώτεροι των Ελλήνων. Το πιστεύετε αυτό και για τον φίλο σας τον Γιάννη, στον οποίο κάθεστε δίπλα κάθε μέρα;”».

Η αντίδραση των εκπαιδευτικών δεν ήταν η μόνη που συνέβη. Τον Απρίλιο του 2018, περίπου 70 αντιφασίστες πραγματοποίησαν νυχτερινή καταδρομική στα γραφεία της ΧΑ, καταστρέφοντας τα πάντα, κάτι που θεωρείται ότι ήταν το τελειωτικό χτύπημα στην τοπική της οργάνωσης. Πράγματι, δύο εβδομάδες αργότερα, τα γραφεία της ΧΑ στο Ηράκλειο είχαν κλείσει.

Δεν δέχτηκαν όλα τα μέλη της αντιφασιστικής κοινότητας με χαρά την επίθεση των αντιφασιστών στα γραφεία. Ο Χάρης Ζαφειρόπουλος τονίζει: «Είναι σημαντικό να μην παρουσιαζόμαστε ως η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος». Ωστόσο, δεν συμπάσχουν όλοι με αυτή την άποψη. Ο Κωνσταντίνος, ένας εκ των 70 που έσπασαν τα γραφεία της ΧΑ εκείνο το βράδυ, αναφέρει: «Απέδωσε! Μπορεί να μην καταφέρουμε να αποτρέψουμε τα μέλη της ΧΑ από το να γίνονται celebrities στα Μέσα αλλά μπορούμε να τους σταματήσουμε από το να εξαπλώνουν τις ιδέες τους στην ελληνική κοινωνία. Η Κρήτη έγινε η πρώτη μεγάλη περιοχή της Ελλάδας που δεν υπάρχει η παρουσία της ΧΑ.».

Η περίπτωση της Κρήτης, όπως επισημαίνει το δημοσίευμα, είναι δυστυχώς μεμονωμένη καθώς στην υπόλοιπη Ελλάδα η Χρυσή Αυγή κερδίζει έδαφος ξανά, κυρίως εξαιτίας του Μακεδονικού ζητήματος. Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, η κ. Χαλικιοπούλου πιστεύει ότι «η στρατηγική που εφαρμόστηκε στην Κρήτη δεν μπορεί να λειτουργήσει σε εθνικό επίπεδο. Αυτό που χρειάζεται είναι μια οργανωμένη αντίδραση, που δεν θα προέρχεται μόνο από την αντιφασιστική Αριστερά».

Για το τέλος, θα κρατήσουμε αυτό που σημειώνει η κ. Οικονομάκη, η οποία επιφυλάσσεται για το αν η μάχη έχει τελειώσει. «Θα μπορούσαμε εύκολα να επικοινωνήσουμε στον κόσμο ποια είναι η ΧΑ και γιατί είναι κακή. Αλλά η οικονομική κρίση δεν έχει τελειώσει και ο κόσμος ακόμη έχει την ανάγκη να ρίξει την ευθύνη σε κάποιον. Ο υφέρπων φασισμός είναι και ο πιο επικίνδυνος», δηλώνει.

Αλλη μια σχολική χρονιά άρχισε, έφτασαν τα πρωτάκια και μια μητέρα, αφήνοντας τον γιο της αναρωτήθηκε: Πού πήγαν όλα τα παιδιά; Η Washington Post, περιγράφοντας αυτή τη σκηνή, σε δημοτικό σχολείο στο Καλπάκι Ιωαννίνων, αναλύει πώς μετά την οικονομική κρίση έρχεται η δημογραφική κρίση στην Ελλάδα.

Η κατάσταση στο Καλπάκι αντικατοπτρίζει το εντεινόμενο δημογραφικό πρόβλημα της Ελλάδας. Στο συγκεκριμένο δημοτικό, το 2018, πήγαν 13 πρωτάκια. Τα μισά σχολεία στην περιοχή έχουν κλείσει. Ολο και περισσότεροι πιθανοί γονείς φεύγουν ή δεν κάνουν παιδιά, επειδή είναι άνεργοι ή βγάζουν μετά βίας τα προς το ζην, αναφέρει η εφημερίδα.

«Η ελληνική οικονομία δεν εξαρτάται πλέον από τα προγράμματα ούτε θεωρείται ότι θέτει σε κίνδυνο το ευρώ. Ομως, η χώρα μόλις τώρα ξεκινά να αντιμετωπίζει την επόμενη φάση της απειλής. Μία μείωση των γεννήσεων που έχει αυξήσει την πιθανότητα μιας συρρικνωμένης, αποδυναμωμένης Ελλάδας τα χρόνια που θα έρθουν», σημειώνει το δημοσίευμα.

Η μικρότερη μεταπολεμική γενιά

Κατά τη διάρκεια της βαθιάς και παρατεταμένης κρίσης, τα ήδη χαμηλά ποσοστά γεννήσεων έπεσαν ακόμη περισσότερο, όπως έγινε και σε άλλες προβληματικές οικονομίες της νότιας Ευρώπης. Η Ελλάδα χτυπήθηκε από έναν ακόμη παράγοντα, καθώς μισό εκατομμύριο άνθρωποι εγκατέλειψαν τη χώρα, πολλοί από αυτούς νέοι, πιθανοί μελλοντικοί γονείς.

«Το αποτέλεσμα ήταν ότι η ύφεση της χώρας δημιούργησε τη μικρότερη γενιά της Ελλάδας μεταπολεμικά, παιδιά που φτάνουν τώρα σε ηλικία δημοτικού. Κάποια από αυτά πηγαίνουν στα σχολεία με παπούτσια και τσάντες από δεύτερο χέρι και είναι ακόμη στο πρώτο στάδιο κατανόησης της τρομακτικής εποχής στην οποία έχουν γεννηθεί», αναφέρει χαρακτηριστικά η Washington Post.

Το ποσοστό γεννητικότητας στην Ελλάδα, περίπου 1,35 γεννήσεις ανά γυναίκα, είναι από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη και αρκετά κάτω από τον στόχο του 2,1 που απαιτείται για έναν σταθερό πληθυσμό, χωρίς να υπολογίζεται η μετανάστευση. Το ποσοστό γεννητικότητας ήταν σε ανάκαμψη πριν από την κρίση, φτάνοντας της 1,5 γεννήσεις ανά γυναίκα το 2008. Πρόοδος που όμως έχει εξανεμιστεί πλέον, καθώς το ποσοστό έπεσε ξανά στα χαμηλά των τελών της δεκαετίας του ‘90 και των αρχών του 2000, σημειώνει το δημοσίευμα.

Δραματική μείωση γεννήσεων

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο αυτό. Εξαιτίας της «εξόδου» των νέων, που πιθανόν στο μέλλον να γίνονταν γονείς, ο αριθμός των παιδιών που γεννήθηκαν στην Ελλάδα έχει πέσει ακόμη πιο δραματικά από ότι το ποσοστό γεννητικότητας, φτάνοντας σε ιστορικά χαμηλά. Το 2009, πριν από τις πιο σφοδρές περιόδους της κρίσης, έγιναν 118.000 γεννήσεις στην Ελλάδα. Από τότε, ο αριθμός πέφτει σταθερά, και έχει επισκιαστεί για τα καλά από τον αριθμό των θανάτων. Το 2017, ο συνολικός αριθμός των γεννήσεων ήταν 88.500, ο χαμηλότερος που έχει καταγραφεί.

Σε κάποιες χώρες, το ποσοστό γεννητικότητας ανέκαμψε γρήγορα μετά την οικονομική κρίση. Ομως, αυτό είναι απίθανο να συμβεί στην Ελλάδα, δηλώνει στην Washington Post ο Βύρων Κοτζαμάνης, καθηγητής Δημογραφίας στο πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας, καθώς ακόμη και πριν την κρίση η μέση Ελληνίδα δεν έκανε παιδιά πριν από τα 31. Κάποιες γυναίκες που ανέβαλαν την εγκυμοσύνη κατά τη διάρκεια της ύφεσης έχασαν εντελώς την ευκαιρία να γίνουν μητέρες. Το αποτέλεσμα είναι η ύφεση να έχει μειώσει μόνιμα το μέγεθος της νεότερης ελληνικής γενιάς, αλλά και τη «δεξαμενή» των γονιών για τα χρόνια που θα έρθουν. «Θα έχουμε όλο και λιγότερες γεννήσεις στην Ελλάδα τις επόμενες δεκαετίες», τονίζει ο καθηγητής.

Ο αντίκτυπος στην οικονομία

Οι δημογραφικές αλλαγές πλήττουν και τις προοπτικές της Ελλάδας για μία ανάκαμψη όπως εκείνη στις ΗΠΑ μετά τη μεγάλη ύφεση, σημειώνει η αμερικανική εφημερίδα. Η ελληνική οικονομία παραμένει κατά 25% μικρότερη σε σύγκριση με πριν από μία δεκαετία και τις επόμενες έξι δεκαετίες η Εurostat εκτιμά ότι ο ελληνικός πληθυσμός των 10,7 εκατομμυρίων θα μειωθεί κατά 32%. Ποσοστό που το ξεπερνούν μόνο μερικές χαμηλοεισοδηματικές χώρες της ανατολικής Ευρώπης, που έχουν δει επίσης τη φυγή εργαζομένων προς πλουσιότερα κράτη.

Μείωση των «κόκκινων» δανείων κατά 4,2% στην Ελλάδα το δεύτερο τρίμηνο του 2018 σε σχέση με την ίδια περίοδο ένα χρόνο πριν, καταγράφει η τρίτη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη μείωση των κινδύνων στον τραπεζικό τομέα.

Ειδικότερα, η έκθεση της Επιτροπής σημειώνει ότι στην Ελλάδα, το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων σε σχέση με το σύνολο των δανείων μειώθηκε από 46,9% στο 44,9%, διατηρώντας ωστόσο την πρώτη θέση στην ΕΕ με το μεγαλύτερο ποσοστό. Ακολουθεί η Κύπρος με 28,1% του συνόλου των δανείων να είναι μη εξυπηρετούμενα, καταγράφοντας μείωση κατά 16% σε σχέση με το δεύτερο τρίμηνο του 2017 (33,4% επί του συνόλου των δανείων). Αμέσως μετά είναι η Πορτογαλία (11,7%), η Ιταλία (10%), η Ιρλανδία (8,5%) και η Σλοβενία (7,4%) σε σχέση με 15,5%, 12,2%, 11,6% και 11,4%, αντίστοιχα, το 2017.

Κατά μέσο όρο στην ΕΕ τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μειώθηκαν στο 3,4% από 4,6% το δεύτερο τρίμηνο του 2017, καταγράφοντας μείωση 25,3%. Σύμφωνα με την Επιτροπή αυτή η εξέλιξη είναι πολύ ενθαρρυντική, παρότι θεωρεί ότι πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες αντιμετώπισης ζητημάτων από το παρελθόν που βαρύνουν ακόμη τον τομέα από την έναρξη της χρηματοπιστωτικής κρίσης.